Probiotica bij kankerpatiënten: hoe ze je immuunsysteem ondersteunen

Kanker en de behandelingen die erbij horen, zoals chemotherapie, kunnen flink wat impact hebben op je lichaam. Je voelt je vaak zwakker en je immuunsysteem krijgt het zwaar te verduren.

Steeds vaker hoor je dan over probiotica. Dat zijn die goede bacteriën die je darmen gezond houden. Maar wist je dat ze ook een belangrijke rol kunnen spelen bij kankerpatiënten?

Ze kunnen helpen je afweer te ondersteunen en sommige bijwerkingen draaglijker te maken.

In dit artikel lees je hoe dat precies werkt, zonder moeilijke woorden.

Wat zijn probiotica eigenlijk?

Stel je voor: je darmen zijn een groot en levend ecosysteem. Daar leven miljarden bacteriën.

Sommige zijn minder goed voor je, maar veel zijn juist heel nuttig.

Probiotica zijn levende micro-organismen die, als je ze in de juiste hoeveelheid inneemt, een gezondheidsvoordeel bieden. Je kent ze waarschijnlijk uit voedingsmiddelen zoals yoghurt, kefir, zuurkool of kimchi. Je kunt ze ook als supplement kopen, bijvoorbeeld als capsule of poeder.

De meest bekende soorten zijn Lactobacillus en Bifidobacterium. Deze micro-organismen doen hun werk in je darmen.

Ze zorgen voor een goede balans in je microbioom, de totale verzameling van bacteriën in je lichaam. Een evenwichtig microbioom is cruciaal voor een sterke afweer. Als je kanker hebt, of als je behandeld wordt met chemotherapie, kan deze balans verstoord raken. Probiotica kunnen helpen om die balans weer te herstellen.

Je immuunsysteem en kanker: de basis

Je immuunsysteem is je persoonlijke leger. Het beschermt je tegen indringers zoals virussen en bacteriën, maar het kan ook kankercellen herkennen en opruimen.

• De aangeboren afweer: Dit is je snelle reactie. Het werkt meteen en is niet specifiek op één ziekteverwekker gericht.
• De verworven afweer: Dit is je slimme systeem. Het leert van indringers en bouwt een specifieke afweer op, zodat je de volgende keer beter beschermd bent.

Het werkt eigenlijk in twee lagen: Bij kanker is er soms sprake van een mechanisme dat ‘immuno-editing’ heet. Kankercellen zijn sluw en kunnen zich aanpassen om niet herkend te worden door je afweer.

Ze ontnuchteren als het ware je immuunsysteem. Het doel van veel behandelingen, en dus ook van ondersteuning door probiotica, is om dit proces te doorbreken en je afweer weer scherp te maken.

Hoe helpen probiotica je afweer bij kanker?

Probiotica doen veel meer dan alleen je darmen verzorgen. Ze hebben een directe invloed op je immuuncellen.

1. Ze activeren de natuurlijke killercellen (NK-cellen)

Hier zijn de belangrijkste manieren waarop ze werken: Deze naam klinkt heftig, maar het zijn belangrijke helden in je afweer.

2. Ze verbeteren de werking van dendritische cellen

NK-cellen (Natural Killer cells) zijn onderdeel van je aangeboren afweer. Ze zijn gespecialiseerd in het opsporen en vernietigen van kankercellen en cellen die geïnfecteerd zijn door virussen. Onderzoek toont aan dat probiotica, met name de stam Lactobacillus rhamnosus GG, de activiteit van deze NK-cellen kunnen verhogen.

3. Ze stimuleren de productie van cytokinen

Dit betekent dat je afweer beter in staat is om kwaadaardige cellen aan te vallen. Dendritische cellen zijn de verbindende schakels in je afweer. Ze vangen stukjes van indringers (zoals kankercellen) op en presenteren deze aan je T-cellen. Je T-cellen zijn de ‘slimme’ cellen die een gerichte aanval inzetten.

Probiotica kunnen deze dendritische cellen actiever en efficiënter maken, waardoor de T-cellen sneller en beter geactiveerd worden.

4. Ze verminderen chronische ontsteking

Cytokinen zijn boodschapperstoffen die cellen met elkaar laten praten. Sommige probiotica, zoals Bifidobacterium longum, kunnen de productie van bepaalde cytokinen stimuleren, zoals interferon-gamma (IFN-γ).

Dit is een stofje dat cruciaal is voor het aanzetten van je immuunsysteem om kankercellen te vernietigen. Chronische ontsteking is vaak een gevolg en ook een aanjager van kanker. Het zorgt ervoor dat het lichaam uit balans raakt.

5. Ze versterken de darmbarrière

Probiotica kunnen helpen ontstekingen te kalmeren door de productie van ontstekingsbevorderende stoffen te remmen en de productie van kalmerende stoffen te verhogen.

Een gezonde darmwand is essentieel. Als deze lek is, kunnen schadelijke stoffen en bacteriën in je bloed komen, wat je immuunsysteem extra belast. Probiotica helpen de darmwand sterker en gesloten te houden, zodat je lichaam minder werk heeft aan het bestrijden van onnodige indringers.

Welke probiotica zijn veelbelovend?

Hoewel onderzoek naar probiotica bij kanker nog volop gaande is, zijn er een aantal stammen die veelbelovende resultaten laten zien. Het is belangrijk om te weten dat niet elke probiotica hetzelfde werkt; de werking hangt af van de specifieke bacteriestam.

• Lactobacillus rhamnosus GG (LGG): Dit is een van de meest onderzochte stammen. Studies suggereren dat LGG niet alleen de immuunfunctie verbetert, maar ook kan helpen bij het verminderen van bijwerkingen van chemotherapie, zoals diarree. Bij sommige dierstudies is zelfs gezien dat het de groei van tumoren kan vertragen.
• Bifidobacterium longum: Deze stam staat bekend om zijn ondersteunende rol bij de cytokinenproductie. Het kan helpen de algemene immuunrespons te versterken en zou mogelijk de effectiviteit van chemotherapie kunnen verbeteren.
• Streptococcus thermophilus: Hoewel deze vaak wordt gebruikt bij de productie van yoghurt, toont onderzoek aan dat het ook de activiteit van NK-cellen kan stimuleren en bij kan dragen aan het vertragen van tumorprogressie.

Merken zoals Align, OptiBac of Vivomixx bieden supplementen aan met specifieke stammen. Het is slim om goed te kijken welke stam in het product zit en of deze aansluit bij wat jij nodig hebt.

Hoe verhoog je je weerstand als je kanker hebt?

Probiotica zijn een waardevolle aanvulling, maar ze zijn niet de enige manier om je weerstand te verhogen.

Een holistische aanpak werkt het best. Hier zijn een paar tips die makkelijk toe te passen zijn:

• Eet gevarieerd en plantaardig: Voedingsvezels uit groenten, fruit en volkoren granen werken als voedsel voor je goede darmbacteriën (prebiotica). Dit versterkt het effect van probiotica.
• Zorg voor voldoende slaap: Tijdens je slaap herstelt je lichaam. Een gebrek aan slaap verzwakt je afweer aanzienlijk.
• Beheer stress: Chronische stress breekt je immuunsysteem af. Probeer technieken zoals mindfulness, yoga of simpelweg een wandeling in de natuur.
• Beweeg matig: Regelmatige beweging, zoals wandelen of fietsen, stimuleert de doorbloeding en de werking van je immuuncellen. Forceer jezelf niet tot zware inspanning, maar luister naar je lichaam.

Is het veilig om elke dag probiotica te nemen?

Voor de meeste mensen is dagelijks gebruik van probiotica veilig. Je lichaam is immers al bekend met deze bacteriën.

Echter, bij kankerpatiënten is er een extra aandachtspunt. Door chemotherapie kan je afweer tijdelijk erg laag zijn (neutropenie). In zeer zeldzame gevallen kunnen probiotica bij kankerpatiënten dan een risico vormen als ze in het bloed terechtkomen.

Daarom is het cruciaal om altijd je behandelend arts of oncologisch diëtist te raadplegen voordat je begint met een bèta-glucaan supplement voor je afweer.

De dosering kan variëren. Sommige supplementen bevatten miljarden kolonievormende eenheden (CFU’s), andere minder. Het is vaak verstandig om laag te beginnen en op te bouwen, zodat je darmen kunnen wennen.

Je kunt ze in capsulevorm innemen of als poeder door je eten doen. Merken zoals Yakult of Vifit bieden drankjes aan, maar let op de hoeveelheid suiker daarin.

Werken probiotica echt voor je afweer?

Ja, probiotica kunnen je immuunsysteem versterken, maar het is geen wondermiddel. Ze werken vooral door het ondersteunen van je darmflora, wat de basis is van je afweer.

Door het stimuleren van NK-cellen, dendritische cellen en het produceren van cytokinen, geven ze je lichaam extra gereedschap om kankercellen te bestrijden en de bijwerkingen van behandelingen te verzachten. Ontdek ook welke ondersteunende supplementen voor je immuunsysteem waardevol kunnen zijn. De effecten kunnen verschillen per persoon. Wat voor de een werkt, werkt misschien minder voor de ander.

Het hangt af van je type kanker, je behandeling en je algemene gezondheid. Het is daarom geen vervanging voor je medische behandeling, maar een waardevolle aanvulling.

Onthoud goed: probiotica zijn een onderdeel van een gezonde levensstijl. Combineer ze met goede voeding, voldoende rust en beweging.

En overleg altijd met je zorgteam. Zij kunnen je helpen de juiste keuze te maken voor jouw situatie. Let op: Dit artikel is bedoeld voor informatieve doeleinden en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een arts of specialist bij vragen over je gezondheid.