Voeding om het immuunsysteem te versterken tijdens/na kanker (specific)

Voel je je soms kwetsbaar, ziek of gewoon extra moe tijdens of na je kankerbehandeling?

Dat is heel normaal. Je lichaam is keihard aan het werk.

Maar wist je dat je met voeding een enorme steun kunt bieden aan je eigen afweer? Het gaat er niet om dat je ineens superfoods moet happen of je hele dieet omgooit. Het draait om slimme, simpele keuzes die ervoor zorgen dat jouw lichaam beter beschermd is tegen virussen en bacteriën. Laten we eens kijken hoe je dat doet, zonder ingewikkelde regels.

Wat betekent 'weerstand' eigenlijk?

Stel je voor dat je lichaam een eigen leger heeft. Dat leger noemen we je immuunsysteem of afweersysteem.

Hun taak is simpel: ze jagen op indringers van buitenaf, zoals virussen en bacteriën. Normaal gesproken doen ze dit uitstekend zonder dat jij het merkt.

Maar als je kanker hebt of behandeld wordt, staat dit leger onder druk. De ziekte zelf, maar ook behandelingen zoals chemotherapie of immunotherapie, kunnen de verdediging verzwakken. Het gevolg? Je bent sneller vatbaar voor infecties. En die infecties kunnen je herstel flink vertragen. Goed voor je weerstand zorgen is dus geen luxe, maar een must.

Waarom voeding zo belangrijk is

Je lichaam heeft bouwstoffen nodig om cellen te maken en te repareren. Denk aan witte bloedcellen, de soldaten van je afweersysteem.

Zonder de juiste brandstof kunnen ze hun werk niet doen. Voeding is letterlijk de brandstof voor je weerstand.

Als je eet wat je lichaam nodig heeft, geef je je afweer de kracht om zich te weren tegen infecties en je sneller te laten herstellen.

Eiwitten: de bouwstenen van je afweer

Als er één ding is dat je niet moet overslaan, dan zijn het eiwitten. Eiwitten zijn de bouwstenen voor elke cel in je lichaam, inclusief je afweercellen en antilichamen.

Zonder voldoende eiwitten maakt je lichaam te weinig witte bloedcellen aan, en dat maakt je extra kwetsbaar.

• Vis, zoals zalm, makreel of haring
• Vlees, zoals kip, kalkoen of rund
• Eieren
• Plantaardige opties zoals tofu, tempeh of linzen
• Noten, zaden en pitten
• Melk, yoghurt en kaas

Je hoeft geen enorme porties te eten, maar zorg dat je ze regelmatig binnenkrijgt. Denk aan: Probeer bij elke maaltijd een bron van eiwit te pakken. Dat houdt je lichaam sterk.

Drink genoeg water

Vocht is essentieel voor alles wat in je lichaam gebeurt. Het zorgt ervoor dat voedingsstoffen worden vervoerd en afvalstoffen worden afgevoerd.

Als je uitgedroogd raakt, werkt je hele systeem minder efficiënt, ook je immuunsysteem. Probeer dagelijks 1,5 tot 2 liter te drinken.

Water is het beste, maar koffie en thee zonder suiker tellen ook mee. Suikerhoudende drankjes? Die kun je beter laten staan. Ze kunnen namelijk de groei van slechte bacteriën in je darmen bevorderen, wat je weerstand niet ten goede komt.

Belangrijke vitamines en mineralen

Vitamines en mineralen zijn de smeerolie voor je afweersysteem. Je haalt ze uit specifieke voedingsstoffen die je immuunsysteem ondersteunen in een gevarieerd dieet.

Vitamine C

Hoewel supplementen soms nodig zijn, is het altijd beter om ze eerst uit voeding te halen.

Vitamine D

Overleg wel altijd met je arts voordat je supplementen slikt, want sommige kunnen de werking van kankerbehandelingen beïnvloeden. Dit is de klassieker onder de weerstandsvitamines. Het is een antioxidant die je cellen beschermt, maar vergeet niet dat ook gezonde leefstijlgewoonten je immuunfunctie versterken.

Zink

Je vindt het in citrusvruchten, aardbeien, paprika’s en broccoli. Deze vitamine is cruciaal voor de regulatie van je immuunsysteem. Je maakt het aan door zonlicht op je huid, maar je kunt het ook eten. Denk aan vette vis, eieren en verrijkte voedingsmiddelen.

In Nederland is een supplement vaak aan te raden, vooral in de winter, maar check dit met je arts.

Selenium

Zink helpt bij de groei en functie van witte bloedcellen. Het zit in vlees, schaaldieren, zuivel, noten en peulvruchten.

Een sterke antioxidant die je afweer ondersteunt. Je vindt het in paranoten, vis, eieren en volkorengranen.

Verzorg je darmen

Wist je dat een groot deel van je afweersysteem in je darmen zit? Een gezonde darmflora helpt je weerstand te versterken. Vezels zijn hierbij je beste vriend.

Ze voeden de goede bacteriën in je darmen. Probeer dagelijks voldoende vezels te eten uit:

• Volkorenbrood en -pasta
• Zilvervliesrijst
• Peulvruchten zoals bonen en linzen
• Veel groenten en fruit
• Pitten en zaden, zoals chiazaad of lijnzaad

Begin rustig als je niet gewend bent aan veel vezels, want je darmen moeten hier wennen.

Beweeg, maar met beleid

Je hoeft geen marathon te lopen, maar beweging is een krachtig middel voor je weerstand. Lichte tot matige beweging, zoals wandelen, fietsen of zwemmen, stimuleert de aanmaak van afweercellen en vermindert stress.

Bovendien helpt het tegen vermoeidheid, een veelvoorkomende bijwerking van kankerbehandelingen. Overleg altijd met je arts of fysiotherapeut wat veilig is voor jouw situatie.

Elk lichaam is anders, en jouw energieniveau kan wisselen.

Stress de baas

Chronische stress is een sluipmoordenaar voor je immuunsysteem. Het hormoon cortisol, dat bij stress vrijkomt, kan de werking van je afweercellen onderdrukken. Probeer daarom actief te ontspannen.

• Neem elke dag even tijd voor rust, bijvoorbeeld door te mediteren of diep adem te halen.
• Luister naar muziek of lees een boek.
• Probeer buiten te komen, zelfs als het maar even is.

Dit hoeft niet ingewikkeld te zijn: Voel je je vaak angstig of verdrietig? Zoek dan hulp.

Een psycholoog, maatschappelijk werker of lotgenotencontact kan enorm helpen.

Voeding tijdens en na de behandeling

Je lichaam verandert tijdens de behandeling. Misschien heb je minder trek, last van misselijkheid of een aangepaste smaak.

• Kleine, frequentere maaltijden
• Voedzame tussendoortjes zoals een handje noten of een bakje yoghurt
• Soepen of smoothies als je geen zin hebt in vast voedsel

Toch is het belangrijk om zo goed mogelijk te blijven eten. Kies voor voeding die makkelijk verteerbaar is en veel voedingsstoffen bevat. Denk aan:

Na de behandeling is het zaak om je lichaam te laten herstellen. Blijf focussen op eiwitten, vezels en vitamines. Je lichaam heeft nog tijd nodig om op kracht te komen.

Praktische tips voor in de keuken

Het hoeft niet perfect. Hier zijn een paar simpele tips om je voeding te verbeteren:

• Voeg altijd een groente toe aan je maaltijd, zelfs als het uit de diepvries komt.
• Varieer met kleuren; hoe meer kleuren op je bord, hoe meer verschillende voedingsstoffen.
• Gebruik kruiden in plaats van zout voor smaak.
• Plan je maaltijden vooruit, zodat je niet in de verleiding komt om ongezonde keuzes te maken.

Wanneer zoek je hulp?

Als je moeite hebt met eten of je zorgen maakt over je voeding, schakel dan professionele hulp in. Een oncologisch diëtist kan je helpen met een persoonlijk plan voor natuurlijke ondersteuning van je immuunsysteem dat past bij jouw situatie en behoeften.

Dit is vaak vergoed door je zorgverzekering. Neem contact op met je ziekenhuis of zoek een diëtist bij jou in de buurt.

Onthoud: je bent niet alleen. Voeding is een krachtig hulpmiddel, maar het is slechts één onderdeel van je herstel. Rust, beweging en mentale steun zijn net zo belangrijk.

Gun jezelf de tijd en ruimte om te herstellen. Je lichaam doet zijn best, en jij kunt het helpen door goede keuzes te maken. Stap voor stap.